معرفی فرش سلطان آباد

فرش ایرانی فقط با نوع بافت یا جنس الیاف شناخته نمی شود؛ بسیاری از طرح هایی که امروز می شناسیم، ریشه در مناطق مشخصی از ایران دارند و ویژگی های بصری هر منطقه به مرور به بخشی از هویت آن فرش تبدیل شده است. فرش سلطان آباد یکی از همین سبک های شناخته شده است که ریشه آن به منطقه اراک امروزی باز می گردد.

سلطان آباد نام تاریخی اراک بوده و این منطقه به ویژه در اواخر قرن نوزدهم به یکی از مراکز مهم تولید فرش برای بازار داخلی و صادرات تبدیل شد. نمونه های تاریخی باقی مانده از فرش های سلطان آباد نشان می دهند که نقوش گیاهی، گل های نسبتا درشت، ترکیب بندی باز و استفاده از رنگ های متعادل از مشخصه های مهم بسیاری از این فرش ها بوده است.

امروزه نام سلطان آباد فقط یادآور فرش های تاریخی این منطقه نیست و طرح های الهام گرفته از این سبک نیز با رنگ بندی ها و شیوه های تولید جدید عرضه می شوند. به همین دلیل هنگام صحبت از فرش سلطان آباد باید میان فرش تاریخی و دستباف منطقه سلطان آباد و فرش های امروزی با طرح سلطان آباد تفاوت قائل شد. اگر قصد مشاهده مدل های موجود و مقایسه مشخصات آنها را دارید، می توانید برای خرید فرش سلطان آباد مدل های این مجموعه را در خانه فرش تهران مشاهده کنید.

فرش سلطان آباد برای کجاست؟

سلطان آباد نام قدیمی شهر اراک است و فرش هایی که با این عنوان در منابع تاریخی و مجموعه های بین المللی دیده می شوند، به منطقه سلطان آباد در غرب و مرکز ایران نسبت داده شده اند. حراجی های معتبر بین المللی نیز نمونه های تاریخی متعددی را با عنوان Sultanabad District, West Persia ثبت کرده اند.

اهمیت این منطقه در قالی بافی به ویژه در قرن نوزدهم افزایش پیدا کرد. در آن دوره رشد تقاضا برای فرش ایرانی در بازارهای اروپا باعث شد تولید و صادرات فرش در منطقه سلطان آباد گسترش قابل توجهی پیدا کند.

این اتفاق تنها میزان تولید را تغییر نداد؛ بلکه روی طراحی و رنگ بندی برخی فرش های منطقه نیز تاثیر گذاشت.

تاریخچه فرش سلطان آباد و نقش زیگلر

یکی از بخش های مهم تاریخ فرش سلطان آباد به فعالیت شرکت Ziegler & Co. مربوط می شود. با افزایش محبوبیت فرش ایرانی در اروپا، زیگلر فعالیت گسترده ای در سلطان آباد ایجاد کرد و تولید فرش برای بازارهای غربی توسعه پیدا کرد. منابع Christie’s نشان می دهند که در این فرش ها از نقوش سنتی ایرانی استفاده می شد اما مقیاس بعضی نقوش، ترکیب بندی و پالت رنگ تغییر می کرد تا با سلیقه بازار اروپا هماهنگ تر شود.

 

نتیجه، شکل گیری فرش هایی بود که همچنان هویت ایرانی خود را حفظ می کردند اما در بسیاری از نمونه ها دارای نقوش بزرگ تر، فضای بازتر و رنگ های ملایم تر بودند. همین ویژگی ها بعدها به بخشی از تصویری تبدیل شد که امروز از فرش های تاریخی سلطان آباد و زیگلر می شناسیم.

طرح فرش سلطان آباد چه ویژگی هایی دارد؟

یکی از دلایل قابل تشخیص بودن بسیاری از فرش های سلطان آباد، شیوه استفاده از نقوش در سطح فرش است. در تعداد زیادی از نمونه های تاریخی، به جای آنکه تمام توجه به یک ترنج بزرگ مرکزی معطوف شود، نقوش گل، برگ، شاخه و پالمت در سراسر زمینه گسترش پیدا می کنند. البته فرش سلطان آباد محدود به یک نقشه مشخص نیست و نمونه های ترنج دار نیز وجود دارند.

نقوش گل و شاخه

گل ها و فرم های گیاهی از عناصر مهم این سبک هستند. در بسیاری از نمونه ها، گل ها نسبت به بعضی فرش های ظریف شهری ابعاد بزرگ تری دارند و شاخه ها میان آنها ارتباط ایجاد می کنند.

ترکیب بندی بازتر

یکی دیگر از خصوصیات قابل مشاهده در بسیاری از نمونه های سلطان آباد، فاصله مناسب میان عناصر طرح است. نقوش لزوما تمام سطح زمینه را پر نمی کنند و همین فضای خالی اجازه می دهد هر عنصر بهتر دیده شود.

Christie’s نیز در توصیف برخی فرش های زیگلر سلطان آباد به زمینه باز، نقوش گل دار و رنگ های نرم اشاره کرده است.

تنوع در نقوش

پالمت ها، گل ها، شاخه های پیچان و فرم های گیاهی از عناصر پرتکرار هستند. در برخی نمونه ها حتی نقوش کوچک حیوانی یا عناصر متفاوت دیگری نیز میان طرح دیده می شود. بنابراین نمیتوان هر فرشی را صرفا به دلیل داشتن گل و بوته، سلطان آباد دانست؛ ترکیب کلی نقشه، مقیاس نقوش، نحوه پراکندگی آنها و رنگ بندی در کنار یکدیگر هویت طرح را شکل می دهند.

رنگ بندی فرش سلطان آباد

یکی از جذاب ترین ویژگی های این سبک تنوع رنگ آن است. در نمونه های تاریخی میتوان زمینه های قرمز و آجری، کرم و عاجی، آبی، سبز و طیف های خنثی را مشاهده کرد. برای مثال، Christie’s نمونه هایی با زمینه قرمز متمایل به آجری، کرم روشن و همچنین زمینه های خاکستری و نیلی ثبت کرده است. در بعضی فرش های زیگلر نیز استفاده از رنگ های روشن تر و ملایم تر در کنار نقوش بزرگ دیده می شود؛ تغییری که با بازار صادراتی آن دوره ارتباط داشته است.

در طرح های امروزی سلطان آباد، این ظرفیت رنگی امکان بسیار بیشتری پیدا کرده است. سبز، کرم، طوسی، آبی، لاکی و طیف های گرم می توانند شخصیت کاملا متفاوتی به یک نقشه مشابه بدهند.

تفاوت فرش سلطان آباد قدیمی با فرش طرح سلطان آباد امروزی چیست؟

وقتی در منابع تاریخی یا حراجی هایی مانند Christie’s و Sotheby’s از Sultanabad Carpet صحبت می شود منظور فرش هایی است که در منطقه سلطان آباد و پیرامون آن بافته شده اند. بسیاری از نمونه های شناخته شده مربوط به اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم هستند.

اما امروزه عبارت طرح سلطان آباد میتواند برای فرش هایی استفاده شود که نقشه و زبان بصری آنها از این سنت طراحی الهام گرفته است، بدون آنکه یک فرش تاریخی بافته شده در سلطان آباد باشند.

این تفاوت مهم است بنابراین هنگام خرید بهتر است علاوه بر نام طرح، به جنس الیاف، شیوه تولید، مشخصات محصول، رنگ بندی و کیفیت اجرای نقشه نیز توجه شود. در کلکسیون سلطان آباد شاه عباسی نیز تمرکز بر بازآفرینی این زبان طراحی در قالب محصولات امروزی است و مدل ها با نقوش و رنگ بندی های متفاوت ارائه می شوند.

چرا طرح سلطان آباد هنوز برای دکوراسیون جذاب است؟

شاید مهم ترین ویژگی این طرح از نگاه دکوراسیون امروز تعادل میان هویت سنتی و ترکیب بندی نسبتا آزاد باشد. فرشی که نقوش ایرانی دارد لزوما نباید فضای خانه را کاملا کلاسیک کند. در بسیاری از طرح های سلطان آباد فاصله میان نقوش و استفاده از فرم های گل دار بزرگ باعث می شود فرش در کنار مبلمان ساده تر نیز قابل استفاده باشد. رنگ زمینه در اینجا نقش مهمی دارد. برای مثال سلطان آباد کرم یا طوسی میتواند در فضایی با رنگ های خنثی آرام تر دیده شود. سبز می تواند در کنار چوب و گیاهان طبیعی ترکیب جذابی ایجاد کند و لاکی یا قرمز می تواند فرش را به نقطه کانونی چیدمان تبدیل کند.

اگر به طور کلی به نقوش اصیل ایرانی علاقه دارید میتوانید مدل های دیگر  خانه فرش تهران  را نیز مشاهده کنید.

هنگام انتخاب فرش طرح سلطان آباد به چه نکاتی توجه کنیم؟

اولین معیار نباید فقط زیبایی عکس محصول باشد. فرش قرار است بخشی از یک فضای بزرگ تر باشد و باید رنگ و مقیاس نقوش آن را در کنار سایر عناصر خانه در نظر گرفت. رنگ زمینه را با مبلمان، پرده و کف فضا مقایسه کنید. اگر بیشتر وسایل خنثی هستند یک فرش رنگی میتواند نقطه اصلی چیدمان باشد. اگر مبلمان و اکسسوری ها خودشان رنگ های متنوعی دارند زمینه های آرام تر معمولا انتخاب ساده تری هستند.

به مقیاس نقوش هم توجه کنید. گل های بزرگ و پراکنده از فاصله دور تاثیر متفاوتی نسبت به نقوش بسیار ریز و متراکم دارند. جنس فرش نیز باید به صورت مستقل بررسی شود. تاریخی بودن یک سبک طراحی به این معنا نیست که تمام محصولاتی که امروزه با این نقشه تولید می شوند، جنس یا روش تولید یکسانی دارند. مشخصات هر محصول باید جداگانه بررسی شود.

در نهایت، ابعاد فرش را متناسب با فضای واقعی انتخاب کنید؛ نه صرفا براساس طرحی که بیشتر دوست دارید.

فرش سلطان آباد برای چه سبک خانه ای مناسب است؟

پاسخ فقط دکوراسیون کلاسیک نیست. این طرح به دلیل تنوع زیادی که در رنگ و ترکیب بندی دارد می تواند در فضاهای مختلف استفاده شود. مدل هایی با زمینه کرم، طوسی یا سبز روشن در دکوراسیون های نئوکلاسیک و حتی بعضی چیدمان های مدرن به خوبی قابل استفاده هستند؛ در حالی که رنگ های لاکی، سرمه ای و ترکیب های پررنگ تر می توانند حضور سنتی فرش را برجسته تر کنند.

اگر فضای خانه ساده است فرش میتواند عنصر نقش دار اصلی باشد. در این حالت بهتر است سایر اجزای چیدمان برای رقابت با نقوش فرش بیش از حد شلوغ انتخاب نشوند.

فرش سلطان آباد؛ طرحی قدیمی با کاربردی امروزی

فرش سلطان آباد بخشی از تاریخ مهم قالی بافی منطقه اراک است. توسعه تولید فرش در این منطقه و حضور شرکت هایی مانند زیگلر در اواخر قرن نوزدهم باعث شد برخی از این فرش ها راه خود را به بازارهای بین المللی باز کنند و امروز نیز نمونه های تاریخی آنها در مجموعه ها و حراجی های معتبر جهان دیده می شوند.

اما چیزی که باعث ادامه حضور این سبک شده، فقط پیشینه تاریخی آن نیست. نقوش گیاهی، ترکیب بندی باز، مقیاس مناسب عناصر و ظرفیت بالای رنگ بندی باعث شده طرح سلطان آباد همچنان قابلیت بازآفرینی در فرش های امروزی را داشته باشد.

اگر قصد انتخاب یکی از این طرح ها را دارید می توانید مدل های فرش سلطان آباد  خانه فرش تهران  را مشاهده و رنگ بندی های مختلف این کلکسیون را با یکدیگر مقایسه کنید.

سوالات متداول درباره فرش سلطان آباد

فرش سلطان آباد چیست؟

فرش سلطان آباد در معنای تاریخی به فرش های مرتبط با منطقه سلطان آباد، اراک امروزی، گفته می شود. امروزه طرح های الهام گرفته از نقوش و زبان بصری این فرش ها نیز با عنوان طرح سلطان آباد عرضه می شوند.

فرش سلطان آباد برای کجاست؟

سلطان آباد نام تاریخی اراک است و این منطقه یکی از مراکز مهم قالی بافی ایران، به ویژه در دوره گسترش صادرات فرش در قرن نوزدهم بوده است.

نقشه فرش سلطان آباد چگونه است؟

یک نقشه واحد برای تمام فرش های سلطان آباد وجود ندارد، اما نقوش گل و شاخه، پالمت ها، طرح های سراسری و ترکیب بندی نسبتا باز در بسیاری از نمونه های تاریخی دیده می شوند. نمونه های ترنج دار نیز وجود دارند.

فرش سلطان آباد چه رنگ هایی دارد؟

در نمونه های تاریخی رنگ هایی مانند قرمز و آجری، کرم و عاجی، آبی، سبز و طیف های تیره یا خنثی دیده می شود. طرح های امروزی نیز می توانند طیف بسیار گسترده تری از این رنگ ها داشته باشند.

آیا هر فرش طرح سلطان آباد یک فرش تاریخی سلطان آباد است؟

خیر. فرش تاریخی سلطان آباد به خاستگاه و دوره مشخصی مربوط می شود، در حالی که یک محصول امروزی می تواند از نقوش سلطان آباد الهام گرفته باشد. هنگام خرید باید مشخصات همان محصول را بررسی کرد.

نمیدانید فرش سلطان‌آباد با مبل و کف‌پوش خانه‌تان همخوانی دارد یا نه؟

متن: «تصور کردن طرح‌های اصیل در خانه کار ساده‌ای نیست! عکس گوشه‌ای از پذیرایی خود را بفرستید تا طراحان ما پرو مجازی سه‌بعدی رایگان این فرش را در سالن شما انجام دهند.»